هدف از این پژوهش بررسی و پیش بینی صادرات و واردات گمرک منطقه ویژه با استفاده از سیستم استنتاجی- تطبیقی فازی- عصبی(ANFIS) است. پژوهش حاضر از بعد هدف کاربردی و از نوع پیمایشی می باشد. جامعه آماری تحقیق شامل دیتاهای صادرات و وارادات در منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی که شامل آمار كالاي وارده به منطقه ويژه، كالاي وارده از مبادي دريايي، كالاي وارده از مبادي زميني، صادرات میعانات گازی، صادرات غیر نفتی در طول سال های 1394 و 1395 به صورت کامل و دقیق برداشته شده از سیستم امور گمرکی منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی می باشد. در این پژوهش ساختار و مراحل آموزش یک شبکه عصبی – فازی تطبیقی (ANFIS) که تلفیقی از سیستم های استدلال فازی و شبکه های عصبی تطبیقی هستند ارائه شده است . برای آموزش این شبکه ها از الگوریتم آموزش هیبرید استفاده شده و دانش بشری در چارچوب قوانین اگر – انگاه فازی همراه با زوج های ورودی – خروجی به صورت یک سیستم فازی – عصبی تطبیقی مدلسازی می شود. ساختار ANFIS ارائه شده در مدلسازی یک تابع سینک چهار ورودی به کار گرفته شده است و در نهایت نتایج باهم مقایسه شده و مزایای هر یک بیان شده است .

واژگان کلیدی : پیش بینی صادرات و واردات، گمرک منطقه ویژه، سیستم استنتاجی- تطبیقی فازی- عصبی(ANFIS).